Bespieden, klikken en Big Brother.

Al tientallen jaren wordt het duidelijk dat onze overheid steeds meer de grenzen opzoekt van wat nog wél en wat níet meer fatsoenlijk is. Dit komt vooral omdat de overheidsbureaucraten bezeten worden door de dwang om alles van de burgers te weten te komen. Daarbij wordt steeds weer geschermd met een schijnbare fatsoensnorm, namelijk dat er altijd rekening zal worden gehouden met de privacy van de burgerij. Dat nu is een onwaarheid.

Kort geleden stond de mededeling in de kranten dat de door iedere automobilist zo gevreesde flitspalen binnen vijf jaar zullen worden vervangen door hypermoderne 3D-camera’s die automatisch alles registreren: snelheid, verkeersfouten, bumperkleven, gebruik van gordel, kind op de voorbank, cd verwisselen, bandenspanning, niet handsfree bellen, enz. enz. Volgens de media kijkt justitie ’reikhalzend’ uit naar de nieuwe technologie. Die zou het verkeer veel veiliger maken, zegt het openbaar ministerie. Maar de doorsnee Nederlander weet dan meteen, dat het belangrijkste argument nooit genoemd wordt, namelijk een enorme toename van de moeiteloos te incasseren boetes.

Het is de zoveelste poging van onze overheid om zich in het privéleven van de burger in te dringen. Men spreekt dan ook wel van de ’Big Brother’-techniek, zoals die bedacht is in het boek Nineteen Eighty Four (1984) van de befaamde Britse schrijver George Orwell (1903-1950). Dat boek gaat over een totalitaire staat, waar niemand nog een eigen wil of een eigen persoonlijkheid mag hebben en alles door de staat wordt gecontroleerd. De dictator, die het hoofd is van die staat, heeft zichzelf ’Big Brother’ (grote broer) genoemd. Via camera’s en afluisterapparatuur wordt iedereen in de gaten gehouden. Uit luidsprekers schalt de hele dag de leuze: ’Big Brother is watching you’ (grote broer houdt je in de gaten).

Onze overheid schijnt dat systeem wel aantrekkelijk te vinden. Reeds meerdere malen zijn wij door de overheid gestimuleerd om medeburgers die iets onwettelijks doen, zoals bijv. het bezitten van wat geheime spaargelden in het buitenland, te verklikken en anoniem aan te geven aan de Belastingdienst. Daar worden zelfs beloningen voor in het vooruitzicht gesteld, net als de Duitsers deden in de Tweede Wereldoorlog voor het verraden van verzetsmensen.

TomTom

Vermoedelijk zullen nu velen zeggen dat het zo’n vaart niet zal lopen. Maar dezer dagen is bekend geworden dat via het uitermate populaire navigatiesysteem TomTom allerlei elektronische informatie verkregen kan worden van de gebruikers ervan. Die gegevens worden tot nu toe door de firma TomTom doorverkocht aan de politie. Geleidelijk begint het door te dringen dat zeer veel elektronische systemen zo lek zijn als een mandje en uitstekend geschikt om Big Brothersituaties te creëren.

Hoewel de digitale informatica de laatste dertig jaar de wereld heeft veranderd en technisch zeer veel mogelijk heeft gemaakt, wordt er ten onrechte nog veel te weinig aandacht besteed aan de negatieve gevolgen hiervan. Het Big Brother-fenomeen is er slechts één van. Maar daarnaast zijn er vele nadelen op sociaal en intellectueel gebied. De digitalisering heeft de consequentie dat persoonlijke, intermenselijke contacten minder worden. Dit komt onder meer tot uiting in de sluiting van honderden loketten bij de Spoorwegen, de Posterijen en soortgelijke instituten. De lokettisten worden vervangen door automaten, informatiezuilen en internet, waardoor sociale contacten steeds schaarser worden. Dit leidt bij vele mensen soms tot treurige eenzaamheid.

Ook bij jongeren die zich soms via hun computer en games terugtrekken in een virtuele wereld, waar ze de aansluiting met de gewone mensenwereld totaal kwijtraken. Een paar jaar geleden pleegde een Nederlandse gymnasiumleerling zelfmoord omdat een internet-’vriend’ de site van zijn onlinecomputerspel had gekraakt. Hij nam afscheid van zijn familie via een elektronisch bericht op zijn website. De tekst was gesteld in het typische computer-Engels. Hij verklaarde ’ziek te zijn van de wereld’. Men kan zich hierbij afvragen welke wereld hij bedoelde. In elk geval niet de wereld die van oudsher voor de mens bedoeld is. Afkickklinieken zitten vol met dit soort jongeren, die nauwelijks eten, alleen Red Bull drinken (om wakker te blijven) en meer dan twaalf uur per dag achter de computer zitten.

Steeds dommer

Een Amerikaanse computerexpert, Nicholas Carr, stelt dat onze hersenen zich aanpassen aan de taak die ze moeten verrichten. Chronisch internetten leidt volgens hem tot hersenveranderingen. Carr merkte dat bij zichzelf. Hij kreeg moeite met het aandachtig lezen van boeken. Reeds na enkele pagina’s was hij afgeleid en wilde hij wat anders gaan doen. Hij las ook geen kranten meer, maar alleen de digitale versies ervan. Er bleef weinig van in zijn geheugen hangen. Hij begon sites te scannen, zoals anderen even snel over de krantenkoppen heen lopen. Er werd niet ingegaan op de inhoud. Carrs conclusie was dat chronisch gebruik van internet mensen steeds een beetje dommer maakt. Hij heeft zichzelf genezen door zich een tijd terug te trekken op het platteland, zonder internet, zonder Twitter of Facebook.

Wellicht is het overmatig gebruik van computers ook wel één van de oorzaken van de grote problemen die schoolkinderen dikwijls hebben: leesmoeilijkheden, weinig algemene ontwikkeling en allerlei vormen van pathologische hyperactiviteit of juist van het zich terugtrekken in een niet bestaande wereld. Dat leidt soms tot onverwachte gewelddaden, vaak gevolgd door zelfmoord. Het zal een van de belangrijkste doelen van de informatici worden om de burgers te beschermen tegen grove inbreuken door de overheid op hun privacy en om jongeren te verhinderen verloren te raken in de schijnwereld van levensgevaarlijke digitale spelletjes.

Hoe groot het gevaar van informatica is, merkte ik onlangs na een bezoek per auto aan een collega die even over de grens in Duitsland woont. Een week later kreeg ik een lang vragenformulier toegezonden van het ministerie van Verkeer en Waterstaat. Wat ik wel in Duitsland had gedaan. En waar ik om 17.00 uur naartoe ging op de terugweg. En wie er nog meer in mijn auto zaten. Enz. Dat alles zogenaamd om de verkeerssituatie beter in kaart te kunnen brengen. Mijn antwoord kan ik fatsoenshalve hier niet laten afdrukken. Big Brother is veel dichterbij, dan velen nog denken.

Bron : Telegraaf (abonnee editie)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s